Hoe krijgen we vat op de immer aanwezige escalatiepatronen en bijbehorende vrijheidsbeperkingen
in de klinische zorg? Niet door de separeers dan maar af te schaffen, ook niet door iedereen een
training omgaan met agressie, of de-escalatie technieken te geven. Zelfs niet door alleen te focussen
op minder dwang. De roep om minder dwang is nu al zo'n 20 jaar oud, er is veel bereikt in de ggz,
maar sprake van minder dwang is er niet. De forensische en jeugdzorg zijn nog maar relatief
kortgeleden aangehaakt. De druk om het anders te doen is voelbaar, maar de onmacht hierover ook.
Een omslag vraagt vooral anders denken, om daarna anders te kunnen doen. Van agressie- naar de-
escalatiedenken, want de relatie bepaalt grotendeels het resultaat. Een cultuur van de-escalatie is
een relationele cultuur, gericht op verbinding, (niet vrijblijvende) beïnvloeding, relatiebehoud en -
herstel en reflectie. Een de-escalerende cultuur maakt de weg vrij om anders te handelen en open te
staan voor de vele beschikbare interventies en methodes die dit kunnen versterken en bestendigen.
Om voorbij de onmacht weer in mogelijkheden te kunnen denken moeten we vooral begrijpen hoe
het werkt. In het middagsymposium worden verschillende perspectieven belicht, met allen dezelfde
boodschap: een relationele de-escalerende cultuur kan niet alleen tot minder dwang leiden, maar
ook tot minder dwangbeleving.
13.30: Opening: de onmacht in beeld Dr. Petra Schaftenaar en Minco Ruiter, auteurs van het boek ‘De-escalatie en dwangreductie’. Beide
auteurs hebben een brede werk-, trainings- en onderzoekservaring in de (forensische) ggz en
jeugdzorg. Petra Schaftenaar doet dit inmiddels vanuit haar bedrijf Metis Zorg. Minco Ruiter werkt
ook als zelfstandige: Aansluiten & Afstemmen is zijn bedrijf.
13.45: Een ingewikkeld thema ontward… Dr. Yolande Voskes, onderzoeker en assistent professor Amsterdam UMC
In deze lezing beziet Yolande het thema dwangreductie vanuit historisch en zorgethisch perspectief.
Ze schetst de stand van zaken in onderzoek en praktijk en zij illustreert de maatschappelijke
onomkeerbare beweging.
14.30: Koffie- en theepauze
15.00: Wij zijn aan zet Dr. Petra Schaftenaar en Minco Ruiter
Vanuit persoonlijke invalshoek, praktijkervaring en onderzoek geven de auteurs zicht op de kracht
van het relationeel en de-escalerend werken en hoe professionals in de zorg deze kracht nog meer
aan kunnen wenden ten gunste van goede zorg in ingewikkelde situaties.